System kaucyjny od października 2025 – kogo obejmie i jakie masz obowiązki?

Jeśli produkujesz napoje, prowadzisz sklep albo restaurację, koniecznie przeczytaj ten artykuł!

Już od 1 października 2025 roku zaczyna obowiązywać w Polsce nowy system kaucyjny. Spokojnie – nie taki system straszny, jak go malują.

Zaraz wszystko wyjaśnię.

Które opakowania będą objęte systemem kaucyjnym?

System obejmie trzy główne rodzaje opakowań:

• Plastikowe butelki (do 3 litrów)
• Aluminiowe puszki (do 1 litra)
• Szklane butelki wielokrotnego użytku (do 1,5 litra)

Zaskoczenie? Pewnie nie, ale warto mieć świadomość, co dokładnie to oznacza dla Twojej firmy.

Jakie obowiązki nałoży system kaucyjny na producentów napojów?

Producenci, którzy jako pierwsi wprowadzają napoje w opakowaniach na rynek, mają obowiązek osiągnąć określone poziomy zbierania opakowań.

Zgodnie z Ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, a konkretnie z art. 21a, producenci napojów wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek mają obowiązek osiągnąć określone poziomy zbierania.

 

W 2025 roku ten poziom wynosi 77%.

Co to oznacza w praktyce?

Przykład 1: Spóła Pyszna Woda sp. z o.o. wprowadziła od 1 października 2025 r. do 31 grudnia 2025 r.  1 tonę butelek na napoje w postaci wody mineralnej. Oznacza to, że musi do końca 2025 r.  zebrać z rynku co najmniej 770 kg tych opakowań. W tym celu ma do wyboru: dołączyć do systemu kaucyjnego lub zapłacić opłatę produktową. Jeżeli dołączy do systemu kaucyjnego, to wówczas na etykiecie tych butelek pojawi się dodatkowy symbol informujący o tym, że opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym. Pozwoli to zebrać te opakowania i osiągnąć wymagany poziom zbierania butelek. Co istotne, opakowania zebrane poza systemem kaucyjnym nie są wliczane do poziomów recyklingu.

Wybór sposobu wykonania obowiązku wynikającego z art. 21a Ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi zależy od preferencji producenta. Decyzje, które podejmują, będą głównie opierać się na kosztach związanych z zawarciem umowy z operatorem systemu kaucyjnego lub wniesieniem opłaty produktowej.

 

Na razie opłata produktowa nie jest wysoka. Niemniej jednak, z roku na rok opłata będzie coraz wyższa. Kwestię tę reguluje Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań.

 

Zgodnie z aktualną wersją wyżej wymienionego Rozporządzenia, stawki opłat produktowych za 1 kg opakowań nie zebranych w ramach systemu kaucyjnego przedstawiają się następująco:

						W 2025 r.	W 2026 r.	W 2027 r. i w latach następnych
Poz.	Rodzaj opakowania
		stawka opłaty produktowej w zł za 1 kg
1					butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do trzech litrów, włącznie z ich zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych, z wyłączeniem szklanych lub metalowych butelek na napoje, których zakrętki i wieczka są wykonane z tworzyw sztucznych	0,10	1,00	5,00
2					puszki metalowe o pojemności do jednego litra	0,10	1,00	5,00
3					butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do półtora litra	0,01	0,05	0,25

 

Warto przy tym zauważyć, że od 2026 r. wejdzie istotna zmiana dla tych firm, które są poza systemem. Mianowicie, stawka opłaty produktowej dla producentów napojów będących będzie trzykrotnie wyższa. Ten mechanizm ma stanowić zachętę do tego, aby producenci napojów włączali swoje opakowania do systemu kaucyjnego.

 

Dlatego warto już dziś dokonać rozeznania jak nowe opłaty wpłyną na Twoją firmę!

Jakie obowiązki system kaucyjny nałoży na sklepy?

Jeżeli prowadzisz sklep, Twoje obowiązki będą uzależnione od powierzchni:

• Sklepy do 200 m²: obowiązkowo pobierają kaucję i odbierają szklane butelki wielokrotnego użytku, jeżeli ten sklep oferuje tego typu opakowania. Odbiór puszek aluminiowych i butelek plastikowych jest dobrowolny.

 

• • Art. 44 ust. 1 pkt 1 Ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
    Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m2, w której użytkownikom końcowym są oferowane produkty będące napojami w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym, o których mowa w postaci:– butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do trzech litrów,
    – puszek metalowych o pojemności do jednego litra,jest obowiązany do uczestniczenia w systemie kaucyjnym co najmniej w zakresie pobierania kaucji oraz może uczestniczyć w tym systemie w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań i odpadów opakowaniowych;

 

• Sklepy powyżej 200 m²: obowiązkowo pobierają kaucję i odbierają wszystkie wymienione wyżej opakowania.
  • Art. 44 ust. 1 pkt 2 Ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
    Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m2, w której użytkownikom końcowym są oferowane produkty będące napojami w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym, o których mowa w postaci:– Butelek szklanych wielokrotnego użytku o pojemności do półtora litra,jest obowiązany do uczestniczenia w systemie kaucyjnym co najmniej w zakresie pobierania i zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań.

Ważne!

Aby działać zgodnie z prawem, sklep musi zawrzeć umowę z operatorem systemu kaucyjnego. Mniejsze sklepy muszą podpisać umowę z co najmniej jednym operatorem, a te większe – ze wszystkimi, którzy się zgłoszą.

Już teraz mamy pięciu operatorów, a kolejni czekają w kolejce.

Kto jeszcze zostanie objęty systemem kaucyjnym?

System kaucyjny to nie tylko producenci i sklepy – to cały łańcuch dostaw. Kaucja będzie przechodziła przez producentów, hurtownie, aż do sklepów, które ostatecznie pobiorą ją od konsumentów.

 

Art. 40g ust. 16 Ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi:

Kaucję pobiera się na etapach dystrybucji produktu w opakowaniu, o którym mowa w załączniku nr 1a do ustawy, będącego napojem, poprzedzających sprzedaż tego produktu użytkownikowi końcowemu oraz od użytkownika końcowego nabywającego ten produkt.

Restauracje, bary, stacje benzynowe, stadiony, eventy – tak, one też są na celowniku!

 

Czy Twoja firma musi uczestniczyć w systemie kaucyjnym?

 

To zależy głównie od dwóch rzeczy:

1. Czy jako producent zdecydujesz się na system kaucyjny, czy wybierzesz opłatę produktową?
2. Czy Twój sklep lub punkt usługowy będzie oferował napoje objęte systemem kaucyjnym?

 

O tym dowiesz się ze specjalnych etykiet na opakowaniach.

Może się okazać, że np. cukiernie, piekarnie czy restauracje oferujące egzotyczną kuchnię ominą system kaucyjny, jeśli ich dostawcy nie będą w nim uczestniczyć.

 

Co jednak istotne, jeżeli wprowadzasz na rynek napoje w opakowaniach objętych system kaucyjnym, to i tak będziesz miał obowiązki raportowe. Mianowicie, konieczne będzie zaraportowanie w BDO informacji o tym jakie i ile opakowań wprowadziłeś na rynek – nawet jeżeli jesteś poza systemem. Ma to na celu wyliczenie opłaty produktowej, która będzie należna od takiego podmiotu.

 

Masz wątpliwości?

To zrozumiałe – w końcu biurokracja lubi być niejasna. Skontaktuj się z nami przez formularz zgłoszeniowy (link znajdziesz poniżej) lub zapisz się na nasze szkolenie online. Będzie to doskonała okazja do tego, aby sprawdzić czy działasz zgodnie z prawem

 

Aktualne informacje o systemie kaucyjnym znajdziesz także na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.