Kiedy przychodzi inspektor i od czego zaczyna
WIOŚ to wojewódzki inspektorat ochrony środowiska, część Inspekcji Ochrony Środowiska. Kontroluje firmy według rocznego planu kontroli, a także po skargach, zgłoszeniach i awariach.
Kontrola planowa zaczyna się od zawiadomienia. Według Prawa przedsiębiorców inspektor wszczyna ją nie wcześniej niż 7 dni i nie później niż 30 dni od doręczenia zawiadomienia. Ten czas przeznacz na przegląd dokumentów i zakładu.
W dniu kontroli inspektor okazuje legitymację służbową i upoważnienie. Upoważnienie określa zakres i okres kontroli. Zrób jego kopię, bo na nim opiera się późniejsza ocena, czy inspektor działał w granicach zakresu.
Co sprawdza inspektor
Inspektor sprawdza, czy zakład działa tak, jak opisują to decyzje i ewidencja. Zakres zależy od profilu firmy, ale większość kontroli dotyczy tych obszarów.
| Obszar | Co sprawdza inspektor | Dokumenty do przygotowania |
|---|---|---|
| Odpady | Miejsca i sposób magazynowania, oznaczenia, zgodność mas z ewidencją | Karty KPO i KEO, sprawozdania BDO, umowy z odbiorcami |
| Powietrze | Emisje wyłącznie przez emitory z pozwolenia, wyniki pomiarów | Pozwolenie albo zgłoszenie instalacji, pomiary, raport KOBiZE |
| Ścieki | Odprowadzanie zgodne z pozwoleniem, terminy badań jakości | Pozwolenie wodnoprawne, wyniki badań, umowa z przedsiębiorstwem wod-kan |
| Produkty i opakowania | Ewidencja opakowań, sprzętu i baterii wprowadzanych na rynek | Wpis do BDO, sprawozdanie o produktach, umowa z organizacją odzysku |
| Awarie | Procedury na wypadek wycieku, środki do jego usunięcia | Instrukcja postępowania, plan awaryjny, rejestr szkoleń |
Zakres kontroli w konkretnym zakładzie wynika z upoważnienia i decyzji, które zakład posiada. Mała firma usługowa zwykle przechodzi kontrolę odpadów i BDO. Zakład produkcyjny z instalacjami odpowiada we wszystkich obszarach z tabeli.
Decyzje i stan faktyczny w zakładzie
Zacznij od listy decyzji, które ma zakład: pozwolenia zintegrowanego albo emisyjnego, pozwolenia wodnoprawnego, zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. W każdej przeczytaj warunki szczegółowe, bo to z nimi inspektor porówna stan faktyczny w zakładzie.
Potem obejdź zakład z decyzjami w ręku. Inspektor zrobi to samo, więc zacznij od miejsc, które opisują decyzje, i koniecznie sprawdź, czy:
- Odpady leżą w miejscach wskazanych w decyzji, na utwardzonym podłożu albo w zamkniętych kontenerach, jeśli tego wymagają przepisy.
- Pojemniki i strefy magazynowe mają tabliczki z kodem i nazwą odpadu, np. 15 01 01 opakowania z papieru i tektury.
- Odpady niebezpieczne mają wymagane etykiety i stoją w wydzielonej strefie.
- Gazy i pyły są emitowane tylko przez emitory wskazane w pozwoleniu.
- Ścieki są badane w terminach z pozwolenia, a wyniki leżą w aktach.
Na koniec sprawdź instrukcję postępowania na wypadek awarii. Powinna wskazywać, kto koordynuje działania, jak postępować w takiej sytuacji oraz gdzie znajdują się środki pomocne do jej usunięcia lub ograniczenia skutków, np. sorbenty w przypadku wycieku czy nieszczelności.
Dokumenty, które trzeba mieć pod ręką
Inspektor może żądać dokumentów oraz ustnych i pisemnych wyjaśnień. Przygotuj je w jednym segregatorze albo folderze, najlepiej w kolejności wskazanej w zawiadomieniu o kontroli.
- Decyzje i pozwolenia wraz z załącznikami.
- Wpis do BDO z numerem rejestrowym.
- Dane dostępowe do BDO oraz ewentualnie wydruki KEO i potwierdzenia złożenia sprawozdań rocznych za ostatnie lata.
- Umowy z firmami odbierającymi odpady i ich zezwolenia.
- Wyniki pomiarów emisji i badań ścieków.
- Raport do KOBiZE i wykaz opłat za korzystanie ze środowiska.
- Instrukcję postępowania przy awarii i rejestr szkoleń pracowników.
- Książkę kontroli i protokoły z poprzednich kontroli.
Inspektor często porównuje masy odpadów w kartach z tym, co leży na placu. Sprawdź to sam kilka dni wcześniej i wyjaśnij każdą różnicę.
Zrobimy to za CiebieEwidencja odpadów w BDOUporządkujemy karty KPO i KEO przed kontrolą, tak żeby masy zgadzały się ze stanem magazynu.Zobacz usługęJeśli wprowadzasz na rynek produkty w opakowaniach, przygotuj opis metody, którą liczysz masę opakowań. Inspektor może zapytać, skąd wzięły się liczby w sprawozdaniu.
Gdy jakiegoś dokumentu brakuje, nie sporządzaj go z datą wsteczną. Powiedz o tym prawnikowi, który oceni, czy brak da się uzupełnić przed wizytą inspektora.
Dzień kontroli i pełnomocnik
Wskaż jedną osobę do kontaktu z inspektorem i jej zastępcę. Ta osoba zna decyzje, wie, gdzie są dokumenty, i odpowiada na zadane pytania bez domysłów.
Krótko przeszkol też pracowników magazynu i produkcji. Powinni wiedzieć, gdzie stoją odpady, kto prowadzi ewidencję i do kogo skierować inspektora z pytaniem, na które nie znają odpowiedzi.
Kontrolę prowadzi się w obecności przedsiębiorcy albo osoby, którą upoważnisz na piśmie. Tą osobą może być radca prawny albo adwokat, który zna Twoje decyzje i ewidencję.
- 01Sprawdź upoważnienieZapisz nazwiska inspektorów, zakres i okres kontroli. Wpisz kontrolę do książki kontroli.
- 02Ustal plan dniaZapytaj, które miejsca inspektor chce obejrzeć i jakich dokumentów potrzebuje. Wyznacz pokój do pracy z dokumentami.
- 03Towarzysz inspektorowiOsoba do kontaktu chodzi z inspektorem po zakładzie i notuje, co oglądał, jakie próbki pobrał i o co pytał.
- 04Spisuj wydane dokumentyProwadź listę kopii przekazanych inspektorowi. Wyjaśnienia na piśmie składaj po konsultacji z prawnikiem.
- 05Przeczytaj protokółProtokół podpisujesz dopiero po lekturze. Na zastrzeżenia masz czas, więc nie musisz decydować przy inspektorze.
Protokół, zastrzeżenia i zarządzenia pokontrolne
Na koniec inspektor sporządza protokół. Opisuje w nim stan faktyczny, stwierdzone nieprawidłowości i dowody, na których się opiera.
Jeśli nie zgadzasz się z ustaleniami, złóż pisemne zastrzeżenia przed podpisaniem protokołu. Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska daje na to 7 dni od przedstawienia protokołu. W zastrzeżeniach wskaż dokumenty, które podważają ustalenia.
Możesz też odmówić podpisu i wyjaśnić na piśmie przyczynę odmowy. Odmowa nie zatrzymuje sprawy, bo inspektor odnotowuje ją w protokole.
Po kontroli wojewódzki inspektor może wydać zarządzenie pokontrolne z terminem usunięcia nieprawidłowości. W wyznaczonym terminie informujesz go na piśmie, co zrobiłeś. Wykonanie potwierdź dokumentami, np. zdjęciami, fakturami albo wynikami nowych pomiarów.
Poza zarządzeniem pokontrolnym możliwe są też:
- Mandat karny nałożony przez inspektora na miejscu.
- Administracyjna kara pieniężna, np. za błędy w ewidencji odpadów albo przekroczenie warunków pozwolenia.
- Decyzja o wstrzymaniu działalności przy poważnym zagrożeniu dla środowiska.
- Zawiadomienie prokuratury, gdy ustalenia wskazują na przestępstwo.

